Choose Language: English ਪੰਜਾਬੀ

Project Overview Download

The Guru Granth Sahib Project
Accessing Sabad for Today and Tomorrow

The Vision

In today’s divisive world, the message flowing from the Guru Granth Sahib is needed more than ever. This project aspires to make the Guru Granth Sahib accessible to English speakers globally.

As the Sikh Panth (Collective) has diversified and the Diaspora spans the globe, we are searching for a link that will connect the entire community. On the 550th anniversary of the Prakash Purab (Illumination Day) of Guru Nanak Sahib, the Sikh Research Institute (SikhRI) re-commits itself to follow the Guru’s vision and foster Nam-culture based on that which connects us: Sabad (Infinite Wisdom).

The Sikh identity is no longer defined by a residency in Panjab. The Sikh identity is defined by living and promoting a set of principles espoused by the Guru through a potential of 30 million ambassadors globally.

It is about connecting with Sabad and allowing it to strengthen our minds and hearts. It is the universality of that wisdom that moves beyond Panjab, into the global realm, truly embodying the core principle of IkOankar (1Force) given to us by the First Patshah (Sovereign).

It is about developing a better understanding of that Wisdom. It is through connecting with Sabad that we as a community will be able to foster Sikh values and confront the challenges facing both the Panth and the world at large.

All content development is driven per Gurmat principles (the Guru’s thought). To ensure this, the team of researchers, subject matter experts, trans-creators, editors, designers, technologists, translators, and calligraphers will consider all resources while relying firstly and fore-mostly on the internal evidence of the Guru Granth Sahib.

Seeking the Living Guru-Wisdom
Sabad is infinite, yet as humans, we are very finite. Therefore, special attention is being paid to the transcreation process. Transcreation is unlike translation. In that, it is our understanding at the moment — in our current contexts as seekers, which was different yesterday and may evolve tomorrow, as we deepen our relationship with Sabad, which is eternal. An example of transcreation is to aspire to learn and retain the IkOankar attributes as they appear in the original text and avoid terms like God, Lord, or even Divine, which puts a distance between the reader and the Guru-Wisdom.

Focusing Global Expertise
The project will enable global collaboration for Guru Granth Sahib’s annotation and exegesis. The process, when in full rhythm, will encompass the equivalent of at least fifteen full-time subject-matters experts (SMEs) to participate in the collaborative effort and curate content.

Much of the work is in making annotations in Panjabi in the Gurmukhi script, which fuels the transcreation in both Panjabi and English. Linguistically, we are working word by word, providing meaning, grammar, and etymology. Then, developing meaning (literal translation and interpretive transcreation) for each stanza, so that everything is placed in context for a better understanding and interpretation.

We want to stress the importance of curating a diverse array of schools of thought and interpretation because if we do not discuss where the diversions are, we will not be able to create a meaningful commentary. Historical, musical, and poetical dimensions are a part of version 1 deliveries too; other dimensions such as philosophy, governance, cosmic insights, environment, interfaith, and so on, will be explored in the next versions.

The project is making use of technology to create online content that will be freely available to the global audience.

The Roadmap: A 20+ Year Journey

Instead of working on the Guru Granth Sahib from cover to cover, the project is following the tradition of working by Banis (compositions). In the 1st phase, the focus is on Guru Nanak Sahib’s Banis. Phase 2 will continue with Banis from the other contributors as well.

The 1st phase has begun. The goal is to complete the entire Guru Granth Sahib over the next two decades, thereby creating a free, accessible, and collaborative platform for all seekers globally, enabling them to move forward in their journey with Sabad.

Research, interpretation, and technology converging to make Guru Granth Sahib accessible to all!

The Disclaimer

Interpretation of the Guru Granth Sahib is extremely challenging. It requires a team effort and a rigorous discipline. Everyone tries to interpret the Guru Granth Sahib according to their own knowledge, understanding, and capacity. No one can claim it to be the final interpretation.

There can never be only one correct translation. A variety of translations are possible for all texts, without having to conclude that one of them must be “correct” and the others are “wrong.” It is even possible that different translations could all be “right” in different ways; some can be more correct or accurate than others. Or they could all be “wrong” or inadequate. This ambiguity, imprecision, and multivalence of language is probably one of the greatest challenges in translating religious texts reliably.

This version serves as a DRAFT for Asa Ki Var. This working draft document is being presented to solicit feedback from the community-at-large and scholars. The information contained herein is subject to change based on the feedback received.

About Sikh Research Institute

Sikh Research Institute (SikhRI) is a global non-profit organization based in North America, whose mission is to provide educational resources to Sikhs to lead a Guru-inspired life. SikhRI inspires individuals to connect with their roots, and organizations to think critically based on Guru Granth Sahib’s paradigm of IkOankar, 1-Ness. SikhRI is an oasis for development and dialogue based on values of excellence, integrity, and service in order to realize full human potential.

SikhRI actively works towards promoting global harmony by building stronger relationships among the Sikh and non-Sikh communities. Our primary activities include facilitating group training, providing curriculum materials, creating global awareness of Sikhi, and delivering strategic solutions to key challenges facing the global Sikh community. SikhRI is focused on developing critical thinking for Sikh institutions via State of the Panth report series and developing open-source decoding of the Guru Granth Sahib in contemporary Panjabi and English for a global audience. SikhRI also produces a diverse range of immersive programs, webinars, podcasts, workshops, online courses, and lectures that cover topics as wide as spirituality, history, culture, politics, language, community, family, and self-development. Its flagship program Sidak is a 2-week immersive leadership development course for college students and young professionals.

SikhRI’s publications include textbooks, children’s bilingual books, translations, and anthologies.

Textbooks: Guru Granth Sahib - Its Language & Grammar; Gurbani Language & Grammar workbook.

Bilingual children’s books: Daddy’s Turban; My Gurmukhi Khajana; Thank You, Vahiguru.

Children’s lesson plans: Anandu Sahib; Barah Maha; Getting to know Guru Nanak Sahib; Guru Granth Sahib-Summer unit; Seva; Sojhi.

SikhRI’s online course offerings: Anandu Sahib; Anjuli; Barah Maha; Divine Names; Ghoria; Grammar of Gurbani; Introduction to Sabad Kirtan; Japu Sahib; Lav; Mul Mantra; Sadu; Sidh Gosti.

SikhRI also lends its expertise in the fields of art and literature. In 2016, SikhRI curated the Emperor-Prophet: Guru Gobind Singh Sahib exhibition for the Government of Bihar in partnership with the Panjab Digital Library. In 2019, SikhRI was the sole content curator for IN5 EXPERIUM – The Golden Temple, an audio-visual exhibition launched in Toronto, Canada in partnership with PDA Trade Fairs Pvt Ltd. In 2020, SikhRI curated the Guru Nanak Sahib: 1-Ness to 1-Identity exhibition which was launched at the National Museum in New Delhi, India in partnership with VOYCE (Vision & Opportunity for Youth & Community Empowerment).

SikhRI is deeply grateful to its volunteers and donors and values their contributions to making high-quality Sikh educational resources freely accessible to anyone wanting to learn.

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਡਾਊਨਲੋਡ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਸਬਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚ, ਅਜ ਅਤੇ ਕਲ੍ਹ

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉਦੇਸ਼

ਅਜ ਦੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹਕੀਕਤ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਇਛਾ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਿਖ ਪੰਥ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਾਸਾਰ ਕਾਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮਦੇਨਜਰ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਲੜੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਂ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੀ ੫੫੦ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੇਧ ਵਿਚ, ਨਾਮ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉਸ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ, ‘ਸਬਦ’ (ਅਨੰਤ ਗਿਆਨ)।

ਸਿਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਰਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜੀਊਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਣ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ, ‘ਸਬਦ’ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਦਿਤੇ ਗਏ ‘ਇਕ-ਓਅੰਕਾਰੀ’ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰਖਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਉਸ ਇਲਾਹੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰਖਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸੂਝ-ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ‘ਸਬਦ’ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਿਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਗ ਹੋਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਪੰਥ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਦੇਨਜ਼ਰ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਨਾਉਣ ਲਈ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰਾਂ, ਸੰਪਾਦਕਾਂ, ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ, ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਟੀਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਸ੍ਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ
‘ਸਬਦ’ ਅਨੰਤ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁਖ ਇਕ ਸੀਮਾਂ ਵਿਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਭਾਵਾਰਥਕ-ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਨੁਵਾਦ (transcreation) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਅਨੁਵਾਦ (translation) ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿ ‘ਸਬਦ’ ਨਾਲ ਮਨੁਖ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗਹਿਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਕਲ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੀ ਜਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਭਾਵਾਰਥਕ-ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੂਲ ਪਾਠ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ‘ੴ’ ਦੇ ਗੁਣ-ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਖਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ‘God’, ‘Lord’ ਜਾਂ ‘Divine’ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਥ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਮੁਹਾਰਤ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋਣਾ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਰਵਾਨਗੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਮਾਹਰ (Subject Matter Experts) ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਉਦਮ ਤੇ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।

ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੋਵਾਂ ਭਾਵਾਰਥਕ-ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਸਮਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਖ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਪਦ-ਦਰ-ਪਦ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਇਕ ਪਦ ਦੇ ਅਰਥ, ਵਿਆਕਰਣ ਤੇ ਵਿਉਤਪਤੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਸਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਦਰ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ (ਸ਼ਾਬਦਕ ਅਨੁਵਾਦ ਤੇ ਭਾਵਾਰਥਕ-ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਨੁਵਾਦ) ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅਸੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਿਥੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਕ ਸਾਰਥਕ ਸਮੀਖਿਆ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਾਂਗੇ। ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸੰਗੀਤਕ ਤੇ ਕਾਵਿਕ ਪਖ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲਸਫਾ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਸੰਵਾਦ ਆਦਿ ਪਖਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਫ੍ਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ।

ਖਾਕਾ (Roadmap): ਦੋ-ਦਹਾਕੀ ਯਾਤਰਾ

ਸਮੁੱਚੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਚੋਣਵੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਬਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਲਈ, ‘ਸਬਦ’ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਗੇ ਤੋਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਫ੍ਰੀ, ਪਹੁੰਚ-ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਜੋਗ ਬਣਾਉਣ ਹਿਤ ਖੋਜ, ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦਾ ਇਕ ਸੰਗਮ!

ਨਿਰ-ਦਾਅਵਾ (Disclaimer)

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਅਥਵਾ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਤਿ ਬਿਖਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੂਹਕ ਘਾਲਣਾ ਅਤੇ ਕਰੜੀ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ, ਸੂਝ-ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਟੋਹ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਗਏ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਕੋਈ ਇਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਲਤ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਖ-ਵਖ ਅਨੁਵਾਦ ਵਖੋ-ਵਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ‘ਸਹੀ’ ਹੋਣ; ਕੁਝ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਟੀਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਘੱਟ ਵੀ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਕਾਫੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁ-ਅਰਥਕ ਹੋਂਦ ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸੇਜੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ ‘ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ’ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਪਉੜੀ ੧ ਤੇ ੨ ਲਈ ਇਕ ਖਰੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਜੀ ਖਰੜਾ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਝਾਅ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਬਦਲੀ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਿਖ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਬਾਰੇ

ਸਿਖ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ (ਸਿਖ-ਰੀ) ਉਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਇਕ ਬਿਨਾ ਮੁਨਾਫੇ ਵਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਪ੍ਰੇਰਤ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸ੍ਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਵਖ-ਵਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ‘ਇਕ-ਓਅੰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ’ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁਖੀ ਸਮਰਥਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਉਤਮਤਾ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਇਕ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ।

ਸਿਖ-ਰੀ ਸਿਖ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਖ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਮਜਬੂਤ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੂਹਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇਣਾ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸਮਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਿਖੀ ਬਾਰੇ ਗਲੋਬਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਿਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ‘ਪੰਥ ਦੀ ਹਾਲਤ’ ਰਿਪੋਰਟ ਲੜੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਇਹ ਸਿਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਸੋਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ‘ਓਪਨ-ਸ੍ਰੋਤ’ ਡਿਕੋਡਿੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ। ਸਿਖੀ-ਰੀ ਵਖ-ਵਖ ਲੜੀਵਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਵੈਬਿਨਾਰਾਂ (webinars), ਪੋਡਕਾਸਟਾਂ (podcasts), ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਭਾਸ਼ਾ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਪਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਦਾ ਇਮਰਸਿਵ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੋਰਸ ‘ਸਿਦਕ’ ਇਸਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।

ਸਿਖ-ਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਇਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਵਰਕ-ਬੁਕ।

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਪੁਸਤਕਾਂ: ਡੈਡੀ ਦੀ ਦਸਤਾਰ; ਮੇਰਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਖਜਾਨਾ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਯੋਜਨਾਵਾਂ: ਅਨੰਦੁ ਸਾਹਿਬ; ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ; ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ; ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ-ਸਮਰ ਯੂਨਿਟ; ਸੇਵਾ; ਸੋਝੀ।

ਸਿਖ-ਰੀ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ: ਅਨੰਦੁ ਸਾਹਿਬ; ਅੰਜੁਲੀ; ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ; ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ; ਘੋੜੀਆ; ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ; ਸਬਦ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ; ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ; ਲਾਵਾਂ; ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ; ਸਦੁ; ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ।

ਸਿਖ-ਰੀ ਸਿਖ ਆਰਟ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ੨੦੧੬ ਵਿਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ‘ਬਾਦਸ਼ਾਹ-ਦਰਵੇਸ਼: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ’ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਆਡੀਓ-ਵਿਜੂਅਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ‘ਆਈ ਐਨ ੫ ਐਕਸਪੀਰੀਅਮ - ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ’ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਡੀਏ ਟਰੇਡ ਫੇਅਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ੨੦੧੯ ਵਿਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਿਖ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਪਣੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿਖ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।